Σε κρίσιμο σημείο για τον μελλοντικό πολεοδομικό χάρτη της Σάμου βρίσκεται η διαδικασία του Τοπικού Πολεοδομικού Σχεδίου, καθώς οι προτάσεις που έχουν παρουσιαστεί ανοίγουν ζητήματα που αφορούν άμεσα ιδιοκτήτες ακινήτων, όρια οικισμών, χρήσεις γης και δυνατότητες ανάπτυξης.
Το ΤΠΣ αφορά τις Δημοτικές Ενότητες Βαθέος και Πυθαγορείου του Δήμου Ανατολικής Σάμου και τη Δημοτική Ενότητα Καρλοβασίων του Δήμου Δυτικής Σάμου. Στην επίσημη πλατφόρμα του Υπουργείου Περιβάλλοντος έχουν ήδη παρουσιαστεί τα εναλλακτικά σενάρια χωρικής ανάπτυξης και έχουν καταγραφεί παρεμβάσεις πολιτών και φορέων.
Το θέμα αποκτά ακόμη μεγαλύτερη σημασία μετά τις αντιδράσεις που έχουν εκφραστεί σε επίπεδο Βορείου Αιγαίου για το νέο πλαίσιο οριοθέτησης των οικισμών. Τον Μάρτιο του 2026, η Περιφερειακή Ένωση Δήμων Βορείου Αιγαίου ενέκρινε ομόφωνα πρόταση του δημάρχου Ανατολικής Σάμου για κοινό ψήφισμα ενόψει της δεύτερης φάσης των ΤΠΣ.
Οι ιδιοκτησίες που βρίσκονται στο επίκεντρο
Η διαδικασία δεν αφορά μόνο τη γενική χωροταξική εικόνα του νησιού. Στην πλατφόρμα του ΥΠΕΝ έχουν κατατεθεί συγκεκριμένες παρεμβάσεις ιδιοκτητών και ομάδων οικοπεδούχων, οι οποίοι ζητούν αλλαγές ή διορθώσεις σε προτεινόμενες ζώνες και όρια.
Χαρακτηριστική είναι η παρέμβαση ομάδας οικοπεδούχων στην περιοχή της περιαστικής ΖΟΕ Ζ2 της Δημοτικής Ενότητας Βαθέος. Οι ενδιαφερόμενοι ζητούν να ενταχθούν συγκεκριμένες περιοχές στο ΤΠΣ και να εξεταστεί η επέκταση του σχεδίου πόλης στις θέσεις Ρεπάνα–Κούτρα, Αγιο Κωνσταντίνο, Αγιο Αθανάσιο–Δήμα, Καμαρίτσα, Καλάμι και Άνω Καλάμι.
Παράλληλα, άλλη παρέμβαση που έχει καταχωριστεί στην πλατφόρμα αφορά το τρίτο σενάριο χωρικής οργάνωσης και ζητά αλλαγές στην αποτύπωση της λεγόμενης «πορτοκαλί ζώνης», με βασικό αίτημα την καλύτερη αντιστοίχιση των προτεινόμενων ορίων με τις πραγματικές ιδιοκτησίες.
Ψιλή Άμμος: αίτημα για διόρθωση των ορίων
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει και η περίπτωση της Ψιλής Άμμου.
Στην πλατφόρμα του ΥΠΕΝ έχει κατατεθεί πρόταση για διόρθωση των ορίων του οικισμού και για διασφάλιση της συνεκτικότητάς του. Στην ίδια παρέμβαση υποστηρίζεται ότι ορισμένα ακίνητα δεν έχουν συμπεριληφθεί στη συνεκτικότητα του οικισμού και ζητείται να ληφθεί υπόψη και επενδυτικό σχέδιο ξενοδοχείου που, σύμφωνα με την καταχώριση, έχει λάβει προέγκριση οικοδομικής άδειας.
Το συγκεκριμένο παράδειγμα δείχνει γιατί τα όρια που θα αποτυπωθούν τελικά στο ΤΠΣ έχουν ιδιαίτερη σημασία για την αγορά ακινήτων και τις μελλοντικές επενδύσεις.
Ποτοκάκι και υγρότοπος
Ανάλογο ενδιαφέρον υπάρχει και στην περιοχή Ποτοκάκι, στη Δημοτική Ενότητα Πυθαγορείου.
Ιδιοκτήτης αγροτεμαχίου στην περιοχή Σβάλες έχει ζητήσει την επανεξέταση της οριοθέτησης του υγροτόπου Έλους Χώρας, υποστηρίζοντας ότι η συγκεκριμένη έκταση εξακολουθεί να εμφανίζεται εντός της οριοθέτησης, ενώ, σύμφωνα με την παρέμβαση, η σημερινή κατάσταση της περιοχής δεν ανταποκρίνεται στα χαρακτηριστικά υγροτόπου.
Στην ίδια παρέμβαση ζητείται επανεξέταση της περιοχής στο πλαίσιο του σεναρίου μεικτών χρήσεων και εξετάζεται η δυνατότητα ήπιας τουριστικής ανάπτυξης. Πρόκειται για αίτημα ιδιοκτήτη και όχι για απόφαση του ΤΠΣ.
Δεν έχουν ληφθεί ακόμη οι οριστικές αποφάσεις
Παρά το ενδιαφέρον που προκαλούν οι προτάσεις, υπάρχει ένα κρίσιμο σημείο που πρέπει να γίνει σαφές: το ΤΠΣ δεν έχει ακόμη ολοκληρωθεί.
Η διαδικασία που βρίσκεται σε εξέλιξη αφορά το πρώτο στάδιο της μελέτης, στο οποίο εξετάζονται τα δεδομένα, διατυπώνονται εναλλακτικά σενάρια και επιλέγεται η αρχική πρόταση. Το δεύτερο στάδιο είναι αυτό που περιλαμβάνει την επίσημη διαδικασία διαβούλευσης, την ενσωμάτωση των αποτελεσμάτων της και την οριστικοποίηση της πρότασης.
Επομένως, οι σημερινές χαρτογραφήσεις και προτάσεις δεν σημαίνουν αυτομάτως ότι ένα ακίνητο χάνει ή αποκτά οριστικά δικαίωμα δόμησης.
Η επόμενη φάση θα είναι καθοριστική
Το ενδιαφέρον πλέον στρέφεται στην επόμενη φάση της διαδικασίας, καθώς τότε θα αρχίσει να διαμορφώνεται η τελική πολεοδομική πρόταση.
Για τους ιδιοκτήτες, το κρίσιμο ζήτημα θα είναι τι θα προβλεφθεί τελικά για τα όρια των οικισμών, τις χρήσεις γης, τις περιοχές προς πολεοδόμηση, τις ζώνες προστασίας και τους όρους δόμησης.
Η δημόσια συζήτηση στη Σάμο έχει ήδη δείξει ότι αρκετές από αυτές τις επιλογές δεν είναι αδιάφορες για την αξία και την αξιοποίηση των ακινήτων. Οι παρεμβάσεις που έχουν κατατεθεί στην πλατφόρμα του ΥΠΕΝ αποτελούν πλέον ένα σημαντικό αποτύπωμα των ανησυχιών και των διεκδικήσεων που θα πρέπει να αξιολογηθούν στη συνέχεια της διαδικασίας.
Το επόμενο διάστημα, επομένως, αναμένεται να είναι κρίσιμο για το πώς θα αποτυπωθεί τελικά στον χάρτη η Σάμος των επόμενων δεκαετιών.