Νέο πλαίσιο για το ασυμβίβαστο λόγω χρεών στους δήμους
Ένα αυστηρότερο πλαίσιο για τις ληξιπρόθεσμες οφειλές αιρετών απέναντι στους δήμους βρίσκεται πλέον σε ισχύ, επηρεάζοντας και τη λειτουργία των δημοτικών αρχών στον Δήμο Ανατολικής Σάμου. Ο νέος Κώδικας Τοπικής Αυτοδιοίκησης, που θεσπίστηκε με τον ν. 5314/2026, περιλαμβάνει ειδική διάταξη για το ασυμβίβαστο λόγω οφειλών και θέτει σαφέστερους κανόνες για τον έλεγχο, την ενημέρωση και την ενδεχόμενη έκπτωση από το αξίωμα.
Η αλλαγή έχει ιδιαίτερη σημασία για τους δήμους, καθώς η διαδικασία δεν αφορά μόνο τις οφειλές προς το δημοτικό ταμείο. Το σχετικό καθεστώς επεκτείνεται και σε συγκεκριμένα νομικά πρόσωπα και φορείς που συνδέονται με τον δήμο.
Τι προβλέπει σήμερα η νομοθεσία
Σύμφωνα με το άρθρο 43 του ν. 5314/2026, δεν μπορούν να κατέχουν δημοτικό αξίωμα πρόσωπα που έχουν ληξιπρόθεσμες οφειλές άνω των 300 ευρώ προς τον οικείο δήμο και τους φορείς που περιλαμβάνονται στη σχετική διάταξη, όταν έχει κοινοποιηθεί πράξη βεβαίωσης της οφειλής ή έχουν ληφθεί αναγκαστικά μέτρα είσπραξης.
Η διάταξη αφορά δημάρχους, δημοτικούς συμβούλους, συμβούλους δημοτικής κοινότητας και εκπροσώπους δημοτικών κοινοτήτων.
Το κρίσιμο στοιχείο είναι ότι δεν αρκεί πλέον μια γενική αναφορά στην ύπαρξη χρέους. Ο νόμος συνδέει το ασυμβίβαστο με συγκεκριμένες προϋποθέσεις, όπως η ληξιπρόθεσμη οφειλή, η κοινοποίηση της πράξης βεβαίωσης ή η λήψη αναγκαστικών μέτρων.
Ο Δήμος Ανατολικής Σάμου και η διαδικασία ελέγχου
Για τον Δήμο Ανατολικής Σάμου, όπως και για κάθε δήμο, η οικονομική υπηρεσία έχει συγκεκριμένο ρόλο στη διαδικασία.
Ο νέος Κώδικας προβλέπει ότι η οικονομική υπηρεσία διενεργεί αυτεπάγγελτο έλεγχο των επιτυχόντων και εξετάζει τις σχετικές οφειλές προς τον δήμο και τα νομικά πρόσωπα που υπάγονται στη διάταξη. Στη συνέχεια, οφείλει να ενημερώσει τον οφειλέτη μέσα σε πέντε ημέρες από την ανακήρυξη των τακτικών συμβούλων.
Η ενημέρωση μπορεί να γίνει με κάθε πρόσφορο μέσο, συμπεριλαμβανομένου του ηλεκτρονικού ταχυδρομείου.
Από τη στιγμή της ενημέρωσης αρχίζει νέα αποκλειστική προθεσμία πέντε ημερών για την εξόφληση ή τη ρύθμιση της οφειλής.
Τι συμβαίνει εάν η οφειλή δεν τακτοποιηθεί
Εφόσον η οφειλή δεν εξοφληθεί ή δεν ρυθμιστεί μέσα στην προβλεπόμενη προθεσμία και δεν υπάρχει εκκρεμής δικαστική διαδικασία που εμπίπτει στις προβλέψεις του νόμου, προβλέπεται αυτοδίκαιη έκπτωση από το αξίωμα.
Στη συνέχεια, η οικονομική υπηρεσία ενημερώνει αμελλητί τον Γενικό Επόπτη για τη μη εξόφληση ή ρύθμιση. Η υπόθεση ανατίθεται μέσω του πληροφοριακού συστήματος ελέγχου νομιμότητας στον αρμόδιο Επόπτη Νομιμότητας, ο οποίος εκδίδει τη διαπιστωτική πράξη έκπτωσης μέσα σε πέντε ημέρες από την ανάθεση.
Έτσι, ο νέος Κώδικας επιχειρεί να περιορίσει τα περιθώρια καθυστέρησης στη διαδικασία.
Η ενημέρωση του αιρετού αποκτά κεντρικό ρόλο
Ιδιαίτερη σημασία έχει η ενημέρωση του αιρετού για την οφειλή. Η νομολογία του Συμβουλίου της Επικρατείας έχει ήδη αναδείξει την προηγούμενη ενημέρωση ως κρίσιμο στοιχείο πριν από την έκπτωση, απαιτώντας να διασφαλίζεται ότι ο αιρετός έχει λάβει γνώση της οφειλής, του ύψους και της αιτίας της.
Το νέο νομοθετικό πλαίσιο ενσωματώνει πλέον πιο συγκεκριμένη διαδικασία ενημέρωσης και σύντομες προθεσμίες.
Για τον Δήμο Ανατολικής Σάμου αυτό σημαίνει ότι ο έλεγχος των οικονομικών στοιχείων των αιρετών δεν αποτελεί απλώς μια εσωτερική διοικητική διαδικασία. Συνδέεται άμεσα με την άσκηση του δημοτικού αξιώματος και με τις αρμοδιότητες των υπηρεσιών και των εποπτικών οργάνων.
Δεν αφορά μόνο το δημοτικό ταμείο
Το καθεστώς του ασυμβίβαστου δεν περιορίζεται αποκλειστικά σε χρέη προς τον ίδιο τον Δήμο Ανατολικής Σάμου.
Η νομοθεσία περιλαμβάνει οφειλές προς τα νομικά πρόσωπα δημοσίου δικαίου του δήμου, τις κοινωφελείς επιχειρήσεις και τη δημοτική επιχείρηση ύδρευσης και αποχέτευσης, εφόσον συντρέχουν οι προϋποθέσεις που θέτει το άρθρο 43.
Επομένως, ο έλεγχος απαιτεί συνολική εικόνα των οικονομικών εκκρεμοτήτων που εμπίπτουν στο συγκεκριμένο θεσμικό πλαίσιο.
Τι σημαίνει πρακτικά για την Ανατολική Σάμο
Η εφαρμογή του νέου Κώδικα δημιουργεί ένα σαφές διοικητικό πλαίσιο και για τον Δήμο Ανατολικής Σάμου: έλεγχος, ενημέρωση, προθεσμία τακτοποίησης και, όπου συντρέχουν όλες οι νόμιμες προϋποθέσεις, διαδικασία έκπτωσης.
Το ζητούμενο δεν είναι η ύπαρξη μιας απλής οικονομικής εκκρεμότητας, αλλά η συνδρομή των συγκεκριμένων προϋποθέσεων που προβλέπει ο νόμος.
Παράλληλα, η διαδικασία απαιτεί ακρίβεια από τις υπηρεσίες, καθώς οι προθεσμίες είναι σύντομες και ο νόμος καθορίζει διακριτούς ρόλους για την οικονομική υπηρεσία, τον Γενικό Επόπτη και τον Επόπτη Νομιμότητας.
Για τους αιρετούς του Δήμου Ανατολικής Σάμου, το μήνυμα του νέου πλαισίου είναι σαφές: οι οικονομικές υποχρεώσεις που εμπίπτουν στη σχετική διάταξη μπορούν να συνδεθούν άμεσα με τη δυνατότητα διατήρησης του δημοτικού αξιώματος, όταν πληρούνται οι νόμιμες προϋποθέσεις.
Η εφαρμογή, πάντως, κάθε επιμέρους υπόθεσης απαιτεί εξέταση των πραγματικών δεδομένων, της φύσης και της κατάστασης της οφειλής, της ενημέρωσης του ενδιαφερομένου και των ενεργειών που προβλέπει ο Κώδικας.