Σημαντικές αλλαγές στον τρόπο λειτουργίας των Δήμων φέρνει ο νέος Κώδικας Τοπικής Αυτοδιοίκησης, με τις ρυθμίσεις να επηρεάζουν άμεσα τα Δημοτικά Συμβούλια, τις δημοτικές παρατάξεις, τη Δημοτική Επιτροπή και τη λειτουργία των αντιδημάρχων.
Στο επίκεντρο βρίσκονται η μεγαλύτερη διαφάνεια, η ενίσχυση της δημοσιότητας των συνεδριάσεων και των αποφάσεων, αλλά και η αξιοποίηση ψηφιακών εργαλείων. Παράλληλα, προβλέπονται νέοι κανόνες για τη συμμετοχή των δημοτικών συμβούλων και τη λειτουργία των παρατάξεων.
Οι αλλαγές παρουσιάστηκαν από τη Ρεγκίνα Βασιλάτου, Προϊσταμένη της Διεύθυνσης Οργάνωσης και Λειτουργίας Τοπικής Αυτοδιοίκησης του Υπουργείου Εσωτερικών.
Κάθε Δημοτικό Συμβούλιο αποκτά δικό του κανονισμό
Μία από τις βασικές αλλαγές αφορά τον Κανονισμό Λειτουργίας των Δημοτικών Συμβουλίων.
Με τον νέο Κώδικα, κάθε Δημοτικό Συμβούλιο καλείται να συντάξει και να εγκρίνει τον δικό του Κανονισμό Λειτουργίας, με απόλυτη πλειοψηφία.
Παράλληλα, καταργείται η έκδοση ενιαίου προτύπου κανονισμού από το υπουργείο. Η αλλαγή αυτή συνδέεται με μεγαλύτερη αυτονομία των Δήμων, δημιουργεί όμως και την ανάγκη για άμεση προσαρμογή των δημοτικών συμβουλίων στο νέο πλαίσιο.
Συνεδριάσεις και εκτός δημαρχείου
Νέα δυνατότητα δίνεται και στον πρόεδρο του Δημοτικού Συμβουλίου, ο οποίος μπορεί να μεταφέρει τη συνεδρίαση εκτός του δημαρχείου, υπό την προϋπόθεση ότι αυτή πραγματοποιείται εντός των ορίων του Δήμου.
Παράλληλα, διατηρούνται οι τρεις μορφές συνεδρίασης: δια ζώσης, μέσω τηλεδιάσκεψης και με μικτό τρόπο.
Δεν υπάρχει πλέον η υποχρέωση πραγματοποίησης τουλάχιστον μίας δια ζώσης συνεδρίασης κάθε μήνα.
Ειδικές προβλέψεις υπάρχουν και για δημοτικούς συμβούλους που βρίσκονται σε εγκυμοσύνη ή στην περίοδο μετά τον τοκετό. Σε αυτές τις περιπτώσεις προβλέπεται η δυνατότητα συμμετοχής μέσω τηλεδιάσκεψης ή με μικτό τρόπο, ενώ ειδικοί κανόνες ισχύουν και για τη μυστική ψηφοφορία.
Πιο αυστηροί κανόνες για τις προσκλήσεις
Αλλαγές επέρχονται και στον χρόνο ενημέρωσης των δημοτικών συμβούλων.
Για τις τακτικές συνεδριάσεις απαιτούνται πλέον τρεις πλήρεις ημέρες κοινοποίησης πριν από τη συνεδρίαση. Η πρόσκληση συνοδεύεται από τις εισηγήσεις των αρμόδιων υπηρεσιών.
Η συγκεκριμένη διαδικασία απαιτεί καλύτερο συντονισμό μεταξύ της δημοτικής αρχής και των υπηρεσιών, ώστε τα θέματα και τα απαραίτητα συνοδευτικά στοιχεία να είναι διαθέσιμα εγκαίρως.
Στο νέο πλαίσιο προβλέπεται επίσης η συμμετοχή του Προέδρου του Συμβουλίου Νέων, με δικαίωμα λόγου, ενώ δυνατότητα παρέμβασης μπορεί να έχει και ο Συμπαραστάτης του Δημότη.
Τι αλλάζει στις συνεδριάσεις διά περιφοράς
Για τις διά περιφοράς συνεδριάσεις δεν απαιτείται πλέον ξεχωριστή απόφαση για τον κατεπείγοντα χαρακτήρα.
Για τη νομιμότητα της συνεδρίασης απαιτείται συμμετοχή τουλάχιστον των δύο τρίτων των μελών, ενώ οι αποφάσεις λαμβάνονται με απόλυτη πλειοψηφία.
Ιδιαίτερη πρόβλεψη υπάρχει και για τα θέματα που προτείνει η αντιπολίτευση. Αυτά μπορούν, υπό συγκεκριμένες προϋποθέσεις και αριθμητικά όρια, να εντάσσονται υποχρεωτικά στην ημερήσια διάταξη.
Νέοι κανόνες όταν δεν υπάρχει απαρτία
Ο Κώδικας προβλέπει διαδικασία και για τις περιπτώσεις επανειλημμένης έλλειψης απαρτίας.
Σε τέτοιες περιπτώσεις δίνεται η δυνατότητα σύγκλησης συνεδριάσεων με μειωμένα όρια απαρτίας και περιορισμένο αριθμό θεμάτων στην ημερήσια διάταξη.
Παράλληλα, προβλέπεται δυνατότητα μυστικής ψηφοφορίας, εφόσον προηγηθεί σχετική απόφαση του Δημοτικού Συμβουλίου με την απαιτούμενη πλειοψηφία.
Πρακτικά και αποφάσεις στο διαδίκτυο
Σημαντικές είναι και οι αλλαγές που αφορούν τα πρακτικά των συνεδριάσεων.
Τα πρακτικά υπογράφονται από τον Πρόεδρο και τον Γραμματέα, ενώ προβλέπεται η χρήση ψηφιακής υπογραφής όταν αυτή είναι διαθέσιμη.
Παράλληλα, τα πρακτικά και οι αποφάσεις των Δημοτικών Συμβουλίων πρέπει να δημοσιοποιούνται στην ιστοσελίδα του Δήμου, με την απαραίτητη προσοχή στην προστασία ευαίσθητων προσωπικών δεδομένων.
Επιπλέον, οι συνεδριάσεις που πραγματοποιούνται δημόσια μεταδίδονται υποχρεωτικά ζωντανά μέσω διαδικτύου, ενισχύοντας τη δυνατότητα των πολιτών να παρακολουθούν τη λειτουργία του Δημοτικού Συμβουλίου.
Νέο πλαίσιο για τις δημοτικές παρατάξεις
Αλλαγές προβλέπονται και στη λειτουργία των δημοτικών παρατάξεων.
Η ανεξαρτητοποίηση δημοτικού συμβούλου πραγματοποιείται με δήλωση, ενώ η διαγραφή γίνεται με απόφαση του επικεφαλής της παράταξης. Και στις δύο περιπτώσεις η πράξη δεν ανακαλείται.
Οι ανεξάρτητοι δημοτικοί σύμβουλοι μπορούν, υπό συγκεκριμένες προϋποθέσεις και εφόσον καλύπτουν το απαιτούμενο αριθμητικό όριο, να σχηματίσουν νέα παράταξη μειοψηφίας με κοινή δήλωση προς το προεδρείο.
Περισσότερη ευελιξία για τους αντιδημάρχους
Στο νέο πλαίσιο αλλάζει και ο τρόπος λειτουργίας των αντιδημάρχων.
Καταργείται η υποχρέωση ελάχιστου χρόνου θητείας, δίνοντας μεγαλύτερη ευελιξία στη δημοτική διοίκηση ως προς τον ορισμό και την αντικατάστασή τους.
Η απόφαση ορισμού αντιδημάρχου ισχύει άμεσα και δημοσιεύεται.
Ωστόσο, υπάρχουν αρμοδιότητες που δεν μπορούν να μεταβιβαστούν. Σε αυτές περιλαμβάνονται ο πειθαρχικός έλεγχος του προσωπικού και η δικαστική εκπροσώπηση του Δήμου.