Η νέα συζήτηση για την ακτοπλοϊκή σύνδεση του Βόλου με το Βόρειο Αιγαίο φέρνει ξανά στο προσκήνιο ένα ερώτημα που δύσκολα μπορεί να αγνοηθεί: πού βρίσκεται η Σάμος στον σχεδιασμό της Περιφέρειας Βορείου Αιγαίου;
Οι τελευταίες εξελίξεις αφορούν την προσπάθεια επαναφοράς της γραμμής Βόλος – Σκιάθος – Μυτιλήνη – Χίος, με τέσσερις φορείς της Χίου να ζητούν από τον Περιφερειάρχη Βορείου Αιγαίου Κώστα Μουτζούρη να κινηθούν εγκαίρως οι διαδικασίες για την επόμενη τουριστική περίοδο. Η Σάμος, για ακόμη μία φορά, δεν περιλαμβάνεται στη συγκεκριμένη διαδρομή.
Και εδώ βρίσκεται το πολιτικό ζήτημα.
Ποιο Βόρειο Αιγαίο σχεδιάζεται;
Η Περιφέρεια Βορείου Αιγαίου έχει αναλάβει ενεργό ρόλο στην προσπάθεια δημιουργίας της σύνδεσης με τον Βόλο. Μαζί με την Περιφέρεια Θεσσαλίας είχε διαθέσει από 1 εκατ. ευρώ για τη χρηματοδότηση της γραμμής, ενώ το Συμβούλιο Ακτοπλοϊκών Συγκοινωνιών είχε γνωμοδοτήσει θετικά για τη σύνδεση Βόλου με Μυτιλήνη και Χίο.
Το ερώτημα, επομένως, δεν είναι αν η σύνδεση Βόλου με το Βόρειο Αιγαίο είναι χρήσιμη. Είναι προφανές ότι κάθε νέα ακτοπλοϊκή σύνδεση μπορεί να προσφέρει περισσότερες επιλογές στους νησιώτες και στους επισκέπτες.
Το ερώτημα είναι γιατί στον συγκεκριμένο σχεδιασμό η Σάμος απουσιάζει.
Και δεν πρόκειται για ένα ζήτημα που εμφανίζεται για πρώτη φορά.
Δεν είναι η πρώτη φορά που η Σάμος μένει εκτός
Το Aegeo έχει ήδη αναδείξει το ζήτημα της απουσίας της Σάμου από τον συγκεκριμένο ακτοπλοϊκό σχεδιασμό, καθώς και από άλλες προτάσεις που αφορούν τη διασύνδεση του Βορείου Αιγαίου.
Μάλιστα, το θέμα της σύνδεσης Βόλου με το Βόρειο Αιγαίο είχε απασχολήσει και το Περιφερειακό Συμβούλιο, με τον ίδιο τον Κώστα Μουτζούρη να έχει την εισήγηση για την ακτοπλοϊκή σύνδεση των νησιών του Βορείου Αιγαίου με τον Βόλο.
Άρα δεν μπορεί να ειπωθεί ότι το θέμα ήταν άγνωστο ή ότι δεν υπήρχε θεσμικός χώρος για να τεθεί το αίτημα της Σάμου.
Και οι περιφερειακοί σύμβουλοι της Σάμου;
Εδώ προκύπτει ένα δεύτερο, εξίσου σημαντικό πολιτικό ερώτημα.
Τι κάνουν οι εκλεγμένοι περιφερειακοί σύμβουλοι της Σάμου;
Γιατί όταν ένα νησί επανειλημμένα απουσιάζει από έναν σχεδιασμό που αφορά συνολικά το Βόρειο Αιγαίο, οι εκπρόσωποί του έχουν κάθε δικαίωμα —και πολιτική υποχρέωση απέναντι στους πολίτες που τους εξέλεξαν— να ζητήσουν εξηγήσεις.
Δεν αρκεί η παρουσία στις συνεδριάσεις. Δεν αρκεί η ψήφος σε επιμέρους θέματα. Όταν διαμορφώνεται ένας ακτοπλοϊκός χάρτης που μπορεί να επηρεάσει τις μετακινήσεις, τον τουρισμό και την οικονομική ζωή των νησιών, η Σάμος χρειάζεται φωνή, διεκδίκηση και συγκεκριμένες προτάσεις.
Και μέχρι σήμερα, αυτό που αντιλαμβάνεται ο πολίτης είναι μια επαναλαμβανόμενη απουσία.
Η Σάμος δεν είναι μικρό νησί της Περιφέρειας
Η συζήτηση δεν γίνεται για μια δευτερεύουσα τοπική γραμμή.
Η Σάμος αποτελεί έναν από τους βασικούς προορισμούς του Βορείου Αιγαίου και έχει ιδιαίτερο τουριστικό, εμπορικό και πληθυσμιακό βάρος.
Ακριβώς γι' αυτό προκαλεί εύλογα ερωτήματα το γεγονός ότι ένας σχεδιασμός που παρουσιάζεται ως σύνδεση του Βορείου Αιγαίου με τον Βόλο καταλήγει στην πράξη να αφορά συγκεκριμένα νησιά και όχι ολόκληρη την Περιφέρεια.
Η νησιωτικότητα δεν μπορεί να χρησιμοποιείται μόνο ως σύνθημα. Ούτε μπορεί η Περιφέρεια να αντιμετωπίζεται ως άθροισμα επιμέρους νησιών όταν πρόκειται για προβολή και χρηματοδοτήσεις, αλλά να αποκτά διαφορετικό περιεχόμενο όταν σχεδιάζονται οι ακτοπλοϊκές συνδέσεις.
Η ευθύνη του Περιφερειάρχη
Ο Κώστας Μουτζούρης έχει θεσμικά την ευθύνη της Περιφερειακής Αρχής και έχει πρωταγωνιστήσει στην προσπάθεια για τη συγκεκριμένη σύνδεση.
Αυτό δεν σημαίνει ότι κάθε απόφαση για μια ακτοπλοϊκή γραμμή εξαρτάται αποκλειστικά από τον Περιφερειάρχη. Η τελική διαδικασία εμπλέκει το υπουργείο Ναυτιλίας, το Συμβούλιο Ακτοπλοϊκών Συγκοινωνιών, τις ακτοπλοϊκές εταιρείες και άλλους φορείς. Η καθυστέρηση της συγκεκριμένης σύνδεσης, άλλωστε, συνδέθηκε και με τη διαδικασία του διαγωνισμού.
Όμως αυτό δεν απαντά στο βασικό ερώτημα:
Γιατί η Σάμος δεν βρίσκεται στο τραπέζι ως διεκδίκηση της Περιφέρειας;
Αυτό είναι το ερώτημα που ο Περιφερειάρχης οφείλει να απαντήσει δημόσια.
Η σιωπή των εκπροσώπων της Σάμου
Το ίδιο ερώτημα αφορά και τους περιφερειακούς συμβούλους που εκλέγονται από τη Σάμο.
Δεν είναι λογικό να ζητείται από τους πολίτες να θεωρούν αυτονόητο ότι η Σάμος πρέπει να εκπροσωπείται στην Περιφέρεια και την ίδια στιγμή, όταν προκύπτει ένα τόσο συγκεκριμένο ζήτημα, να μην ακούγεται δυνατά η απαίτηση για συμμετοχή του νησιού.
Ποιος ζήτησε από τον Περιφερειάρχη να συμπεριλάβει τη Σάμο;
Ποιος κατέθεσε συγκεκριμένη πρόταση;
Ποιος ζήτησε να εξεταστεί η επέκταση της γραμμής;
Ποιος θα αναλάβει την πολιτική ευθύνη αν η Σάμος παραμείνει ξανά εκτός;
Αυτά δεν είναι ερωτήματα κομματικής αντιπαράθεσης. Είναι ερωτήματα εκπροσώπησης.
Η Σάμος χρειάζεται διεκδίκηση, όχι σιωπή
Η ακτοπλοϊκή σύνδεση δεν είναι πολυτέλεια για τα νησιά. Είναι βασική υποδομή.
Όταν σχεδιάζονται νέες γραμμές, η Σάμος δεν μπορεί να περιμένει να θυμηθούν την ύπαρξή της εκ των υστέρων.
Ούτε οι πολίτες μπορούν να αρκούνται σε γενικές αναφορές περί «ενίσχυσης του Βορείου Αιγαίου».
Αν πρόκειται πραγματικά για ενίσχυση του Βορείου Αιγαίου, τότε η συζήτηση πρέπει να περιλαμβάνει και τη Σάμο.
Ο Κώστας Μουτζούρης έχει την ευκαιρία να απαντήσει καθαρά. Και οι περιφερειακοί σύμβουλοι της Σάμου έχουν επίσης την ευκαιρία να αποδείξουν ότι το νησί διαθέτει εκπροσώπους που δεν περιορίζονται στην παρακολούθηση των εξελίξεων, αλλά διεκδικούν ενεργά τη θέση της Σάμου στον χάρτη του Βορείου Αιγαίου.
Γιατί το πραγματικό ερώτημα πλέον δεν είναι αν η Σάμος θα μπει σε μία ακόμη ακτοπλοϊκή γραμμή.
Είναι αν θα συνεχίσει να απουσιάζει από τον σχεδιασμό πριν καν προλάβει να διεκδικήσει τη θέση της.