Η Λάρισα συμμετέχει σε ένα ευρωπαϊκό εγχείρημα που θέλει να αλλάξει τον τρόπο με τον οποίο οι πόλεις αντιμετωπίζουν τις κρίσεις και τα προβλήματα στις μετακινήσεις. Το ζητούμενο δεν είναι απλώς να «αντέχει» μια πόλη, αλλά να μαθαίνει από όσα συμβαίνουν και να γίνεται καλύτερα προετοιμασμένη για την επόμενη φορά.
Τι γίνεται όταν μια πόλη αντιμετωπίζει ένα σοβαρό πρόβλημα στην κυκλοφορία, μια έκτακτη κατάσταση ή μια μεγάλη διαταραχή στις μετακινήσεις; Συνήθως, ο στόχος είναι να αντιμετωπιστεί το πρόβλημα και η καθημερινότητα να επιστρέψει όσο γίνεται πιο γρήγορα στην κανονικότητα.
Το ευρωπαϊκό πρόγραμμα AntifragiCity, στο οποίο συμμετέχει ο Δήμος Λαρισαίων, επιχειρεί να πάει ένα βήμα παραπέρα.
Η βασική ιδέα είναι η «αντι-ευθραυστότητα»: μια πόλη να μην περιορίζεται στο να αντέχει μια κρίση, αλλά να αξιοποιεί την εμπειρία της, να μαθαίνει από αυτήν, να προσαρμόζεται και να βελτιώνεται.
Τι σημαίνει αυτό στην πράξη;
Το AntifragiCity αναπτύσσει εργαλεία που μπορούν να βοηθήσουν τις πόλεις να κατανοούν καλύτερα τι συμβαίνει στις μετακινήσεις, να αξιοποιούν δεδομένα, να εξετάζουν διαφορετικά σενάρια και να υποστηρίζουν τις αποφάσεις τους όταν προκύπτουν προβλήματα.
Με απλά λόγια, η τεχνολογία και τα δεδομένα χρησιμοποιούνται ώστε μια πόλη να μπορεί να απαντά καλύτερα σε ερωτήματα όπως: Τι συνέβη; Ποιες περιοχές επηρεάζονται; Ποιες επιλογές υπάρχουν; Ποια παρέμβαση μπορεί να περιορίσει τις επιπτώσεις; Και τι πρέπει να αλλάξει ώστε την επόμενη φορά να είμαστε καλύτερα προετοιμασμένοι;
Στο πλαίσιο του έργου αναπτύσσονται, μεταξύ άλλων, ένα σύστημα υποστήριξης αποφάσεων για την κινητικότητα, ένα μοντέλο «αντι-ευθραυστικής» κινητικότητας και ο προσομοιωτής SUMA.
Δεν πρόκειται, επομένως, μόνο για ένα ακόμη ψηφιακό εργαλείο. Η φιλοδοξία είναι να δημιουργηθεί ένας διαφορετικός τρόπος σχεδιασμού και διαχείρισης της αστικής κινητικότητας.
Και πού μπαίνουν οι πολίτες;
Εδώ βρίσκεται ένα από τα πιο ενδιαφέροντα στοιχεία του προγράμματος.
Η Λάρισα είναι μία από τις πιλοτικές πόλεις όπου οι λύσεις του AntifragiCity θα δοκιμαστούν σε πραγματικές συνθήκες, μέσα από ένα Living Lab, ένα «ζωντανό εργαστήριο» μέσα στην ίδια την πόλη.
Η λογική του είναι ότι οι λύσεις δεν σχεδιάζονται αποκλειστικά από ειδικούς και στη συνέχεια εφαρμόζονται στους κατοίκους. Οι πολίτες, οι τοπικοί φορείς και οι εταίροι του έργου συμμετέχουν στη διαδικασία, ώστε οι προτάσεις να συνδέονται με πραγματικές ανάγκες.
Η διαδικασία μπορεί να συνοψιστεί απλά:
συμμετοχή → δεδομένα → αποφάσεις → παρεμβάσεις → αξιολόγηση → βελτίωση.
Αυτό σημαίνει ότι η εμπειρία των ανθρώπων που ζουν και μετακινούνται καθημερινά στην πόλη αποκτά θέση στη διαδικασία σχεδιασμού.
Η Λάρισα ως πεδίο δοκιμής
Το AntifragiCity χρηματοδοτείται από το Horizon Europe και υλοποιείται από ένα ευρωπαϊκό δίκτυο πανεπιστημίων, ερευνητικών οργανισμών και φορέων. Οι βασικές πιλοτικές εφαρμογές αναπτύσσονται στη Λάρισα, την Οδησσό και την Μπρατισλάβα.
Στις αρχές Σεπτεμβρίου, οι εταίροι του έργου συναντήθηκαν στο Κάρντιφ του Ηνωμένου Βασιλείου, όπου αξιολογήθηκε η πορεία των πρώτων 18 μηνών και παρουσιάστηκαν τα αποτελέσματα των επιμέρους δράσεων.
Τον Δήμο Λαρισαίων εκπροσώπησαν ο Αντιδήμαρχος Δημοτικής Αστυνομίας και Κυκλοφοριακών Παρεμβάσεων Κωνσταντίνος Αργυρόπουλος και ο συνεργάτης του Τμήματος Ευρωπαϊκών Προγραμμάτων και Προώθησης Νέας Επιχειρηματικότητας Αθανάσιος Κεραμίδας.
Η συνάντηση σηματοδότησε και το πέρασμα στην επόμενη φάση, καθώς οι λύσεις του έργου περνούν σταδιακά από τον σχεδιασμό στη δοκιμή και την αξιολόγηση.
Τι σημαίνει τελικά για τη Λάρισα;
Δεν σημαίνει ότι από αύριο αλλάζει ο τρόπος με τον οποίο μετακινούμαστε στην πόλη. Τα εργαλεία του προγράμματος βρίσκονται ακόμη σε φάση ανάπτυξης και πιλοτικής εφαρμογής.
Σημαίνει όμως ότι η Λάρισα συμμετέχει σε μια προσπάθεια να δημιουργηθεί ένας πιο σύγχρονος τρόπος αντιμετώπισης των προβλημάτων της αστικής κινητικότητας.
Το ζητούμενο είναι μια πόλη που δεν περιμένει απλώς να συμβεί η επόμενη κρίση για να αντιδράσει, αλλά χρησιμοποιεί τα δεδομένα, την τεχνολογία και την εμπειρία των πολιτών για να είναι καλύτερα προετοιμασμένη.
Και ίσως αυτή να είναι η ουσία της «αντι-ευθραυστότητας»: κάθε δύσκολη εμπειρία να αφήνει πίσω της όχι μόνο ένα πρόβλημα που λύθηκε, αλλά και μια πόλη που έμαθε κάτι και είναι καλύτερα προετοιμασμένη για την επόμενη ημέρα.
