Ποιοι υπέγραψαν την παραλαβή του έργου, με ποια τεχνικά στοιχεία και βάσει ποιων δοκιμών; Η πραγματογνωμοσύνη του Πολυτεχνείου Κρήτης καταγράφει σοβαρά τεχνικά προβλήματα και κενά στην τεκμηρίωση, ενώ σήμερα απαιτούνται νέες συμβάσεις εκατομμυρίων ευρώ για την αποκατάσταση της εγκατάστασης και του δικτύου μεταφοράς λυμάτων.
Ποιοι πιστοποίησαν τη λειτουργία του Βιολογικού;
Το ερώτημα βρίσκεται πλέον στο επίκεντρο: ποιοι βεβαίωσαν ότι ο Βιολογικός Καθαρισμός του Βαθέος μπορούσε να λειτουργήσει και με ποια τεχνικά δεδομένα;
Δεν αρκεί να υπάρχει ένα πρωτόκολλο παραλαβής ή μια διοικητική απόφαση. Για ένα έργο τέτοιας σημασίας, πρέπει να είναι διαθέσιμα τα στοιχεία που αποδεικνύουν ότι οι εγκαταστάσεις και τα συνοδά έργα δοκιμάστηκαν, ελέγχθηκαν και ανταποκρίθηκαν στις προβλεπόμενες απαιτήσεις.
Ποια ήταν τα μέλη της επιτροπής παραλαβής; Ποιοι υπέγραψαν τα σχετικά πρωτόκολλα; Ποιες παρατηρήσεις καταγράφηκαν; Υπήρχαν εκκρεμότητες που έπρεπε να αντιμετωπιστούν πριν από την παραλαβή;
Και το σημαντικότερο: υπάρχουν έγγραφα που πιστοποιούν την πραγματική και αποτελεσματική λειτουργία της εγκατάστασης ή μόνο διοικητικές πράξεις παραλαβής;
Τι αποκαλύπτει η πραγματογνωμοσύνη του 2026;
Η πραγματογνωμοσύνη του Πολυτεχνείου Κρήτης, με ημερομηνία Ιούνιος 2026, εξετάζει την Εγκατάσταση Επεξεργασίας Λυμάτων Βαθέος και το δίκτυο μεταφοράς των λυμάτων. Καταγράφει συνδυασμό τεχνικών προβλημάτων και ελλείψεων που αφορούν τον σχεδιασμό, την κατασκευή και τη λειτουργία του συστήματος.
Ιδιαίτερη σημασία έχει το γεγονός ότι, σύμφωνα με την έκθεση, δεν ήταν διαθέσιμα πλήρη σχέδια της κατασκευής όπως τελικά υλοποιήθηκε, καθώς και κρίσιμα στοιχεία, μεταξύ των οποίων πρωτόκολλα δοκιμών στεγανότητας. Τα κενά αυτά περιορίζουν τη δυνατότητα πλήρους τεχνικής επαλήθευσης ορισμένων πλευρών του έργου.
Αυτό γεννά ένα συγκεκριμένο ερώτημα: αν η τεχνική τεκμηρίωση παρουσιάζει τέτοιες ελλείψεις, ποια ακριβώς στοιχεία είχαν στη διάθεσή τους όσοι πιστοποίησαν την παραλαβή του έργου;
Η πραγματογνωμοσύνη δεν πρέπει να παρουσιάζεται ως απόδειξη ότι κάθε παλαιότερη υπογραφή ήταν λανθασμένη. Επιβάλλει, όμως, να εξεταστούν τα πρωτόκολλα, οι δοκιμές και τα τεχνικά δεδομένα στα οποία βασίστηκαν οι αποφάσεις.
Οι αστοχίες είχαν εμφανιστεί ήδη στη δοκιμαστική λειτουργία
Τα προβλήματα δεν εμφανίστηκαν για πρώτη φορά το 2026. Σύμφωνα με δημοσίευμα της ΕΡΤ τον Μάιο του 2016, κατά τη δοκιμαστική λειτουργία, η οποία είχε αρχίσει τον Ιανουάριο εκείνης της χρονιάς, είχαν καταγραφεί επανειλημμένες αστοχίες στον καταθλιπτικό αγωγό στην περιοχή Ροδίτσες.
Τότε, η ομαλή λειτουργία του αγωγού υπό πίεση περιγραφόταν ως ζητούμενο, καθώς η έκταση της αστοχίας δεν μπορούσε να εκτιμηθεί μακροσκοπικά.
Ποια ήταν η εξέλιξη αυτών των προβλημάτων; Ποιες εργασίες αποκατάστασης έγιναν και πώς ελέγχθηκε η αποτελεσματικότητά τους; Υπάρχουν αναλυτικά πρακτικά δοκιμαστικής λειτουργίας, μετρήσεις και υπογεγραμμένες τεχνικές εκθέσεις που να απαντούν στα ερωτήματα αυτά;
Και εφόσον υπήρχαν αστοχίες κατά τη δοκιμαστική λειτουργία, πώς τεκμηριώθηκε ότι πληρούνταν οι προϋποθέσεις για την παραλαβή του έργου;
Τι κατέγραψε η αυτοψία του 2018;
Έκθεση ελέγχου της 20ής Σεπτεμβρίου 2018 από την αρμόδια υπηρεσία της Αποκεντρωμένης Διοίκησης Αιγαίου κατέγραψε ότι η εγκατάσταση δεν λειτουργούσε κατά την ώρα της αυτοψίας. Σύμφωνα με όσα αναφέρονται στην έκθεση, ως αιτία προβλήματος είχε αναφερθεί βλάβη στο αποχετευτικό δίκτυο και κλειστό κεντρικό αντλιοστάσιο.
Η ίδια έκθεση καταγράφει περιορισμούς στον έλεγχο, καθώς δεν ήταν δυνατή η πρόσβαση σε όλους τους εσωτερικούς χώρους και δεν παρουσιάστηκε το σύνολο των ζητηθέντων στοιχείων, μεταξύ των οποίων αρχεία παρακολούθησης της ποιότητας των επεξεργασμένων λυμάτων.
Η αυτοψία αφορά συγκεκριμένη ημέρα του 2018 και δεν αποδεικνύει από μόνη της ποια ήταν η κατάσταση κατά την παραλαβή του έργου. Αποτελεί, ωστόσο, ένα ακόμη κρίσιμο στοιχείο που πρέπει να συνεκτιμηθεί στην ανασύνθεση της πορείας του.
Ποια ήταν η πραγματική κατάσταση λειτουργίας της μονάδας τα προηγούμενα χρόνια; Πού βρίσκονται τα ημερολόγια λειτουργίας, οι μετρήσεις, οι καταγραφές βλαβών και οι αναφορές συντήρησης;
Γιατί απαιτούνται σήμερα νέα έργα εκατομμυρίων;
Τον Αύγουστο του 2026 υπογράφηκαν δύο νέες συμβάσεις συνολικού ύψους περίπου 4,65 εκατομμυρίων ευρώ: μία για την αποκατάσταση της λειτουργίας των εγκαταστάσεων επεξεργασίας λυμάτων και μία για την αντικατάσταση τμήματος του κεντρικού καταθλιπτικού δικτύου μεταφοράς λυμάτων.
Οι νέες συμβάσεις δεν αποδεικνύουν από μόνες τους ότι η αρχική παραλαβή ήταν παράνομη ή ότι συγκεκριμένα πρόσωπα έχουν ευθύνη. Καθιστούν, όμως, ακόμη πιο επιτακτική την ανάγκη να αποσαφηνιστεί τι ακριβώς παραδόθηκε, τι λειτουργούσε, ποιες αστοχίες είχαν διαπιστωθεί και ποιες διορθωτικές παρεμβάσεις κρίθηκαν αναγκαίες.
Ποια τμήματα του έργου είχαν παραληφθεί; Ποιες βλάβες ήταν ήδη γνωστές; Ποιες εργασίες θεωρήθηκαν ολοκληρωμένες και ποιες παραμένουν ανεκτέλεστες; Και ποιος έλεγξε ότι οι δημόσιοι και ευρωπαϊκοί πόροι αντιστοιχούσαν σε έργο που μπορούσε να επιτελέσει τον σκοπό για τον οποίο χρηματοδοτήθηκε;
Πού βρίσκονται οι υπογραφές και τα αποδεικτικά στοιχεία;
Για να απαντηθούν τα ερωτήματα, πρέπει να δοθούν στη δημοσιότητα οι αποφάσεις συγκρότησης και τυχόν αντικατάστασης των επιτροπών παραλαβής, τα πρωτόκολλα προσωρινής και οριστικής παραλαβής, οι εκθέσεις δοκιμών, οι παρατηρήσεις των επιβλεπόντων και τα στοιχεία που τεκμηριώνουν τη λειτουργία της εγκατάστασης.
Εφόσον υπήρξαν μέλη επιτροπής που ζήτησαν πρόσθετες εξηγήσεις ή δεν υπέγραψαν, πρέπει να δημοσιοποιηθούν οι σχετικές πράξεις και τα έγγραφα που αποσαφηνίζουν τι ακριβώς συνέβη. Χωρίς αυτά, δεν μπορεί να θεωρηθεί επιβεβαιωμένη οποιαδήποτε αναφορά για τους λόγους ή τις συνθήκες ενδεχόμενης αντικατάστασης μελών.
Το κρίσιμο ζήτημα δεν είναι απλώς ποιος υπέγραψε. Είναι τι ακριβώς βεβαίωσε, με ποια στοιχεία και με ποια αποτελέσματα ελέγχων.
Αν ο Βιολογικός Καθαρισμός παραλήφθηκε ως λειτουργικό έργο, τα έγγραφα που τεκμηριώνουν αυτή την πιστοποίηση πρέπει να υπάρχουν και να μπορούν να ελεγχθούν.
Ποιοι, λοιπόν, βεβαίωσαν ότι ο Βιολογικός Καθαρισμός του Βαθέος λειτουργεί; Και πώς συμβιβάζεται εκείνη η πιστοποίηση με τα τεχνικά προβλήματα και τα κενά τεκμηρίωσης που καταγράφει σήμερα η πραγματογνωμοσύνη;
Γιάννης Νέγρης